ข้ามไปเนื้อหาหลัก
Wise Success (Thailand)
เทคนิค Excel

สูตร Excel เบื้องต้น: วิธีเขียนสูตร ลำดับการคำนวณ และการอ้างอิงเซลล์ $ (Excel Basic Part 3)

· อ่านประมาณ 14 นาที

สูตร Excel เบื้องต้น: วิธีเขียนสูตร ลำดับการคำนวณ และการอ้างอิงเซลล์ $ (Excel Basic Part 3)

สูตร Excel คือหัวใจของการใช้ Excel ทำงาน เพราะช่วยให้คำนวณยอดขาย ภาษี ค่าคอมมิชชัน หรือสรุปตัวเลขได้อัตโนมัติ และเมื่อข้อมูลเปลี่ยน ผลลัพธ์ก็เปลี่ยนตาม บทความนี้สอนสูตร Excel เบื้องต้นตั้งแต่ศูนย์ ได้แก่ ส่วนประกอบของสูตร ตัวดำเนินการ ลำดับการคำนวณ ฟังก์ชันพื้นฐาน 8 ตัว และเรื่องที่มือใหม่พลาดมากที่สุด คือการอ้างอิงเซลล์แบบสัมพัทธ์และแบบสัมบูรณ์ (ใส่เครื่องหมาย $)

บทความชุด Excel Basic สำหรับมือใหม่ (Part 3 จาก 5)  ← Part 2: กรอกข้อมูลและจัดรูปแบบเซลล์ | Part 4: Sort, Filter และ Table →

ส่วนประกอบของสูตร Excel

ส่วนประกอบของสูตร Excel =SUM(B2:B6)*$E$1 แยกเป็นเครื่องหมายเท่ากับ ชื่อฟังก์ชัน อาร์กิวเมนต์ ตัวดำเนินการ และการอ้างอิงเซลล์
สูตร 1 สูตรประกอบด้วย 5 ส่วน
  • เครื่องหมาย = ทุกสูตรต้องขึ้นต้นด้วย = ถ้าไม่มี Excel จะเห็นเป็นข้อความธรรมดา
  • การอ้างอิงเซลล์ (Cell Reference) เช่น B2 หรือช่วง B2:B6 ควรอ้างอิงเซลล์แทนการพิมพ์ตัวเลขลงในสูตร เพราะเมื่อค่าเปลี่ยน สูตรจะคำนวณใหม่ให้เอง
  • ตัวดำเนินการ (Operator) เช่น + − * / ^ &
  • ฟังก์ชัน (Function) สูตรสำเร็จรูปที่ Excel เตรียมไว้ เช่น SUM, AVERAGE, IF
  • อาร์กิวเมนต์ (Argument) ค่าที่ส่งให้ฟังก์ชัน อยู่ในวงเล็บ คั่นแต่ละค่าด้วยจุลภาค (,) ข้อความต้องอยู่ในเครื่องหมายคำพูด เช่น "กลาง"

วิธีเขียนสูตรที่ลดการพิมพ์ผิด: พิมพ์ = แล้วคลิกเซลล์ที่ต้องการแทนการพิมพ์ชื่อเซลล์ เมื่อพิมพ์ชื่อฟังก์ชัน 2-3 ตัวอักษร Excel จะแสดงรายการให้เลือก กด Tab เพื่อเลือก แล้วกด Enter เมื่อเขียนเสร็จ

ตัวดำเนินการในสูตร Excel

ประเภทเครื่องหมายตัวอย่างผลลัพธ์
คำนวณ+ - * /=B2*C2ราคา × จำนวน
ยกกำลัง^=1.05^31.157625
เปอร์เซ็นต์%=500*10%50
ต่อข้อความ&=A2&" "&B2ชื่อ วรรค นามสกุล
เปรียบเทียบ= <> > < >= <==C2>=100000TRUE หรือ FALSE

ตัวดำเนินการเปรียบเทียบให้ผลเป็น TRUE/FALSE ซึ่งมักใช้คู่กับฟังก์ชัน IF เช่น =IF(C2>=D2,"ถึงเป้า","ไม่ถึงเป้า") อ่านเพิ่มที่สูตร IF และ IFS หลายเงื่อนไข

ลำดับการคำนวณ: ทำไม =2+3*4 ได้ 14 ไม่ใช่ 20

Excel คำนวณตามลำดับความสำคัญของตัวดำเนินการเหมือนคณิตศาสตร์ คือ วงเล็บ → ยกกำลัง → คูณและหาร → บวกและลบ ถ้าลำดับเท่ากันจะทำจากซ้ายไปขวา

ตารางตัวอย่างลำดับการคำนวณในสูตร Excel เช่น =2+3*4 ได้ 14 และ =(2+3)*4 ได้ 20 พร้อมคำอธิบาย
ใส่วงเล็บเมื่อต้องการให้ส่วนใดคำนวณก่อน

ตัวอย่างในงานจริงที่พลาดบ่อย: คิดราคาหลังหักส่วนลด 10% ต้องเขียน =B2*(1-10%) ถ้าลืมวงเล็บเป็น =B2*1-10% จะได้ราคาลบ 0.1 ซึ่งผิด หรือหาค่าเฉลี่ยของ 2 เซลล์ต้องเขียน =(B2+C2)/2 ไม่ใช่ =B2+C2/2 ถ้าไม่แน่ใจ ใส่วงเล็บไว้ก่อนเสมอ ไม่ทำให้ผลผิด และอ่านง่ายขึ้น

ฟังก์ชันพื้นฐาน 8 ตัวที่ใช้บ่อยที่สุด

ฟังก์ชันใช้ทำอะไรตัวอย่าง
SUMรวมตัวเลข=SUM(C2:C100)
AVERAGEหาค่าเฉลี่ย=AVERAGE(C2:C100)
MIN / MAXหาค่าน้อยที่สุด / มากที่สุด=MAX(C2:C100)
COUNTนับเซลล์ที่เป็นตัวเลข=COUNT(C2:C100)
COUNTAนับเซลล์ที่ไม่ว่าง (รวมข้อความ)=COUNTA(A2:A100)
ROUNDปัดเศษทศนิยมจริง=ROUND(B2*7%,2)
IFตัดสินใจตามเงื่อนไข=IF(C2>=D2,"ถึงเป้า","ไม่ถึง")

AutoSum (Alt+=) คือทางลัดที่เร็วที่สุด คลิกเซลล์ใต้คอลัมน์ตัวเลข กด Alt พร้อม = Excel จะเขียน =SUM(...) และเลือกช่วงให้เอง ตรวจช่วงแล้วกด Enter ปุ่มลูกศรข้าง AutoSum ในแท็บ Home ยังมี Average, Count Numbers, Max, Min ให้เลือก เมื่อคล่องแล้วไปต่อที่20 สูตร Excel พื้นฐานที่คนทำงานต้องรู้

การอ้างอิงเซลล์แบบสัมพัทธ์ (Relative) และแบบสัมบูรณ์ ($ Absolute)

เมื่อคัดลอกสูตรหรือลาก Fill Handle ลงไป Excel จะเลื่อนการอ้างอิงเซลล์ตามไปด้วย เรียกว่าการอ้างอิงแบบสัมพัทธ์ (Relative Reference) เช่น สูตร =B2*C2 ในแถว 2 เมื่อคัดลอกลงแถว 3 จะกลายเป็น =B3*C3 อัตโนมัติ ซึ่งสะดวกมากในงานส่วนใหญ่

แต่ถ้าสูตรต้องอ้างถึงเซลล์ค่าคงที่เซลล์เดียว เช่น อัตรา VAT 7% ที่อยู่ใน E1 การเลื่อนอัตโนมัติจะทำให้ผิดทันที

เปรียบเทียบการคัดลอกสูตรคิด VAT ใน Excel แบบ =B2*E1 ที่ทำให้แถวถัดไปได้ 0 กับแบบ =B2*$E$1 ที่ล็อกเซลล์อัตราภาษีไว้ได้ผลถูกต้อง
ใส่ $ เพื่อล็อกเซลล์ที่ไม่ต้องการให้เลื่อนเมื่อคัดลอกสูตร

วิธีแก้คือใส่ เครื่องหมาย $ หน้าตัวอักษรคอลัมน์และเลขแถว เป็น $E$1 เรียกว่าการอ้างอิงแบบสัมบูรณ์ (Absolute Reference) วิธีที่ง่ายที่สุดคือคลิกที่ชื่อเซลล์ในสูตร แล้วกด F4 (บน Mac กด Cmd+T) กดซ้ำเพื่อวนรูปแบบ:

รูปแบบเมื่อคัดลอกสูตรใช้เมื่อ
E1เลื่อนทั้งคอลัมน์และแถวสูตรทั่วไปที่คำนวณทีละแถว
$E$1ล็อกทั้งคอลัมน์และแถวอ้างค่าคงที่เซลล์เดียว เช่น อัตรา VAT อัตราแลกเปลี่ยน เป้าหมาย
$E1ล็อกคอลัมน์ แถวเลื่อนได้คัดลอกสูตรไปทางขวา แต่ยังต้องอ่านคอลัมน์ E
E$1ล็อกแถว คอลัมน์เลื่อนได้คัดลอกสูตรลงล่าง แต่ยังต้องอ่านแถว 1 เช่น ตารางสูตรคูณ ตารางค่าคอมแบบขั้นบันได

ตัวอย่างงานจริง: ตารางค่าคอมมิชชัน ยอดขายอยู่คอลัมน์ C อัตราคอม 3% อยู่ใน G1 สูตรที่ถูกคือ =C2*$G$1 แล้วลากลงได้ทั้งตาราง ถ้าวันหนึ่งบริษัทปรับอัตราเป็น 3.5% แก้แค่ G1 เซลล์เดียว ทุกแถวคำนวณใหม่ทันที

อ้างอิงข้ามชีต

สูตรอ้างเซลล์จากชีตอื่นได้ โดยเขียน ชื่อชีต ตามด้วย ! และชื่อเซลล์ เช่น ='ม.ค.'!C10+'ก.พ.'!C10 วิธีที่ง่ายกว่าพิมพ์คือ พิมพ์ = แล้วคลิกไปที่แท็บชีต คลิกเซลล์ที่ต้องการ Excel จะเขียนให้เอง ชื่อชีตที่มีเว้นวรรคหรืออักขระพิเศษจะถูกครอบด้วย ' ' ดูตัวอย่างการดึงข้อมูลข้ามชีตเพิ่มเติมที่สูตร VLOOKUP ข้ามชีท

ข้อความ Error ในสูตรที่เจอบ่อย และวิธีแก้

ตารางสรุปค่า Error ในสูตร Excel ได้แก่ #####, #DIV/0!, #VALUE!, #NAME?, #REF! และ #N/A พร้อมสาเหตุและวิธีแก้
ข้อความ Error บอกสาเหตุของปัญหาได้ ถ้าอ่านเป็น

เครื่องมือช่วยตรวจสูตรที่ควรรู้:

  • Ctrl+` (ปุ่มตัวหนอนใต้ Esc) สลับโหมดแสดงสูตรทั้งชีต ใช้ตรวจว่าเซลล์ไหนเป็นสูตร เซลล์ไหนพิมพ์ตัวเลขทับ
  • F2 ที่เซลล์สูตร Excel จะระบายสีกรอบเซลล์ที่สูตรอ้างถึง ช่วยตรวจว่าอ้างถูกเซลล์หรือไม่
  • Formulas → Trace Precedents แสดงลูกศรว่าสูตรดึงค่ามาจากเซลล์ใด
  • Formulas → Evaluate Formula ดูการคำนวณทีละขั้น เหมาะกับสูตรยาว

แบบฝึกหัดท้ายบท: ใบเสนอราคาอย่างง่าย

  1. สร้างตาราง สินค้า (A) ราคาต่อหน่วย (B) จำนวน (C) ยอดเงิน (D) 5 รายการ
  2. ใน D2 เขียน =B2*C2 แล้วดับเบิลคลิก Fill Handle ให้เติมลงทุกแถว
  3. ใต้ตาราง ใช้ Alt+= รวมยอดเงิน
  4. พิมพ์ 7% ใน G1 แล้วคำนวณ VAT ด้วย =ROUND(D7*$G$1,2) และยอดสุทธิ
  5. เปลี่ยน G1 เป็น 10% สังเกตว่าตัวเลขเปลี่ยนตามทั้งหมด

คำถามที่พบบ่อย

สูตร Excel ภาษาไทยกับภาษาอังกฤษต่างกันไหม

ไม่ต่าง Excel ที่ตั้งค่าภาษาไทยยังใช้ชื่อฟังก์ชันภาษาอังกฤษ เช่น SUM, IF และใช้จุลภาคคั่นอาร์กิวเมนต์ ข้อความภาษาไทยในสูตรใช้ได้ปกติ ขอให้อยู่ในเครื่องหมายคำพูด

เขียนสูตรแล้วแสดงเป็นตัวสูตร ไม่คำนวณ

เซลล์ถูกตั้งรูปแบบเป็น Text ก่อนพิมพ์สูตร ให้เปลี่ยนรูปแบบเป็น General แล้วกด F2 ตามด้วย Enter หรืออาจเปิดโหมดแสดงสูตรอยู่ กด Ctrl+` เพื่อปิด

แก้ข้อมูลแล้วสูตรไม่อัปเดต

ตรวจที่ Formulas → Calculation Options ว่าตั้งเป็น Automatic ถ้าเป็น Manual สูตรจะคำนวณเมื่อกด F9 เท่านั้น

ควรเรียนสูตรไหนต่อหลังจากนี้

ขั้นถัดไปคือ SUMIFS/COUNTIFS หลายเงื่อนไข, VLOOKUP/XLOOKUP และสูตรวันที่ ดูได้ที่SUMIFS และ COUNTIFS และXLOOKUP คืออะไร

สรุป

สูตร Excel ทุกสูตรขึ้นต้นด้วย = อ้างอิงเซลล์แทนการพิมพ์ตัวเลข ใส่วงเล็บเมื่อต้องการกำหนดลำดับการคำนวณ ใช้ AutoSum สำหรับงานรวมยอด และกด F4 ใส่ $ เมื่อต้องล็อกเซลล์ค่าคงที่ก่อนคัดลอกสูตร เข้าใจ 4 เรื่องนี้แล้ว จะเขียนสูตรเองได้เกือบทุกงานพื้นฐาน

อ่านต่อ Part 4: จัดการข้อมูลใน Excel ด้วย Sort, Filter, Freeze Panes และ Format as Table

บทความชุด Excel Basic ทั้งหมด: Part 1 ส่วนประกอบของ Excel · Part 2 กรอกข้อมูลและจัดรูปแบบเซลล์ · Part 3 สูตร Excel เบื้องต้น · Part 4 Sort, Filter และ Table · Part 5 พิมพ์งานให้พอดีหน้า

หมายเหตุ: ชื่อและตัวเลขในภาพเป็นข้อมูลตัวอย่างเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่ข้อมูลจริงของบริษัทใด

อยากเขียนสูตร Excel ได้คล่องจากโจทย์งานจริง Wise Success มีอบรม ExcelหลักสูตรExcel Basic สำหรับผู้เริ่มต้น และExcel Advance สำหรับสูตรขั้นสูง ทั้งแบบPublic TrainingและIn-house สำหรับองค์กร หรือติดต่อเราเพื่อปรึกษา

บทความที่เกี่ยวข้อง

เทคนิค Excel ·

กรอกข้อมูลและจัดรูปแบบเซลล์ใน Excel: Fill Handle, Number Format และ Flash Fill (Excel Basic Part 2)

วิธีกรอกข้อมูลใน Excel ให้ถูกชนิด เทคนิค Fill Handle และ Flash Fill การตั้ง Number Format เช่น ตัวคั่นหลักพัน วันที่ พ.ศ. เลข 0 หน้าเบอร์โทร และการจัดรูปแบบตารางให้อ่านง่าย บทความ Part 2 ของชุด Excel Basic

อ่านต่อ →

เทคนิค Excel ·

พิมพ์งาน Excel ให้พอดีหน้า: ตั้งค่าหน้ากระดาษ Print Area และหัวตารางทุกหน้า (Excel Basic Part 5)

แก้ปัญหาพิมพ์ Excel แล้วคอลัมน์หลุดหน้า ตัวเล็ก หรือหน้า 2 ไม่มีหัวตาราง ด้วยการตั้งค่าหน้ากระดาษ Print Area, Page Break Preview, Print Titles, เลขหน้า และบันทึกเป็น PDF บทความ Part 5 ตอนสุดท้ายของชุด Excel Basic

อ่านต่อ →

เทคนิค Excel ·

จัดการข้อมูลใน Excel: Sort, Filter, Freeze Panes และ Format as Table (Excel Basic Part 4)

เครื่องมือจัดการข้อมูลพื้นฐานใน Excel ที่ทุกคนต้องใช้เป็น Sort หลายระดับ Filter Freeze Panes Format as Table และ Conditional Formatting พร้อมข้อควรระวังที่ทำให้ข้อมูลเสียหาย บทความ Part 4 ของชุด Excel Basic

อ่านต่อ →

ต้องการจัดอบรมให้ทีมในองค์กร?

ปรับเนื้อหาให้ตรงกับงานจริงของทีมคุณ สอนที่บริษัทหรือ Online ได้ ส่งรายละเอียดมา เราตอบกลับพร้อมใบเสนอราคา

☎ โทรเลย LINE @wisesuccess

เลือกประเภทคุกกี้ที่คุณอนุญาต ปรับเปลี่ยนได้ทุกเมื่อที่ลิงก์ "ตั้งค่าคุกกี้" ท้ายเว็บไซต์